ÇOCUKLARLA İLGİLİ PAYLAŞIMLARDA ÇERÇEVE KRİTERLERE DİKKAT

• Çocukların Görsel İçerikleri Yoluyla Tehşirlerine İlişkin değerlendirmeye göre çerçeve kriterler belirlendi ve bunlara uyulması istendi.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, “Çocukların Görsel İçerikleri Yoluyla Tehşirlerine İlişkin Kişisel Veri ve Mahremiyet Değerlendirilmesi Talebi Hakkında” yapılan değerlendirmeye göre çerçeve kriterler belirlendi.

Buna göre; çocuklara ilişkin dijital içerik üretimi ve sosyal medya paylaşımlarında bu kriterlerin temel referans olarak alınmasının büyük önem taşıdığı, söz konusu kriterlerin yalnız gelecekte yapılacak paylaşımlar için değil, geçmişte kamuoyuyla paylaşılmış mevcut içeriklerin de yeniden gözden geçirilmesi için yol gösterici olması gerektiği bildirildi.

Valilikler ve kaymakamlıklar kanalı ile tüm STK’lara da gönderilen yazıda Çocuklara İlişkin Paylaşımlarda Çerçeve Kriterler maddeler halinde belirtilerek dikkat edilmesi gerektiği vurgulandı.

İlgili kriterler şöyle açıklandı :

Kapsamlı biçimde yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, çocuklara ilişkin dijital içerik
üretimi ve sosyal medya paylaşımlarında, çocuk haklarının korunmasını esas alan etik ilkelere ve mesleki sorumluluklara dayanan “çerçeve kriterlere” titizlikle riayet edilmesi gerekmektedir. Buna göre; Öncelikle, paylaşımların amacı (amaç) çocukların yüksek yararı doğrultusunda tanımlanmalı; bu
içeriklerin kamuoyunu bilgilendirme, farkındalık oluşturma veya hizmet tanıtımı gibi açık, şeffaf ve
ölçülü hedeflere hizmet etmesi sağlanmalıdır,

• Paylaşılan içeriklerin hedef kitlesi (hedef kitle) çocukların gelişimsel düzeyi ve sosyal konumunu dikkate alacak şekilde belirlenmeli; özellikle kırılgan veya risk altındaki çocuk gruplarına ilişkin paylaşımlarda daha yüksek hassasiyet gösterilmelidir,
• İçerik üretimi ve paylaşımında kullanılan dil ve görseller (içerik dili ve biçimi), çocukların onurunu zedelemeyecek, ayrımcılığa yol açmayacak, travmatize edici veya damgalayıcı unsurla içermeyecek şekilde düzenlenmeli; içerikler çocukları tek yönlü, idealize edilmiş bir çerçevede sunmakla sınırlı kalmayıp, onların güçlenmesini, kendilerini ifade edebilmelerini ve farkl deneyimlerinin görünür olmasını destekleyen kapsayıcı yaklaşımlar içermelidir.
• Paylaşımlarda çocuğun kimliğini açığa çıkarabilecek ad, soyad, okul adı, yaş, adres, fiziksel görünüm gibi ayırt edici kişisel bilgilerden (kişisel veri ve mahremiyet) kaçınılmalı; çocuğun açık rızasının alınması gerektiği durumlarda rızanın gerçekten bilinçli ve özgürce verilip verilmediği dikkatle değerlendirilmelidir,
• Bununla birlikte, paylaşım sürecine çocukların gönüllü ve yaşlarına uygun şekilde katılması (katılım) teşvik edilmeli; ancak bu katılım, çocuğun çıkarlarını gözeten bir yetişkin rehberliğinde gerçekleşmelidir,
• Paylaşım yapılacak platformun türü ve erişim düzeyi (paylaşım alanı), içeriğin hassasiyetine uygun olarak sınırlandırılmalı ve gerektiğinde gizlilik ayarları ile çocukları koruyucu önlemler alınmalıdır,
• Tüm bu süreçlerde çocukların ve ebeveynlerinin bilgilendirilmiş onayı (aydınlatma ve onam) sağlanmalı; onay alınan içeriğin yalnızca belirtilen amaçla ve süreyle kullanılmasına dikkat edilmelidir.

Bu bağlamda, yukarıda ayrıntılı biçimde ortaya konulan “çerçeve kriterler”in, çocuklara ilişkin
tüm dijital içerik üretimi ve sosyal medya paylaşımlarında temel referans olarak benimsenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu kriterler, yalnızca gelecekte yapılacak paylaşımlar için değil, geçmişte kamuoyuyla paylaşılmış mevcut içeriklerin de yeniden gözden geçirilmesi için yol gösterici olmalıdır.
Konu ile ilgili tüm sivil toplum kuruluşlarının ve vakıfların tarafınızdan bilgilendirilmeleri
sağlanarak, bu kuruluşların yürüttükleri faaliyetler kapsamında çocukları konu alan tüm dijital içerikleri titizlikle incelemeleri, çocukların yüksek yararını zedeleyebilecek içerikleri kaldırmaları veya yeniden düzenlemeleri ve bundan sonra yapılacak tüm paylaşımları belirlenen çerçeve kriterler doğrultusunda hazırlamaları beklenmektedir. Aksi durumda, etik ilkelere ve çocuk haklarına aykırı uygulamalar, paylaşımı yapan sivil toplum kuruluşlarının ve vakıfların hukuki sorumluluğunu doğuracaktır.