ZAMANA BIRAKMAK

Uzman Psikolog Dr. Tugay YAZGAN

tyazgan@haberhayat.net

Her şeyin bir vakti olabilir, bununla birlikte bilmenizi isterim ki birçok şey kendiliğinden çözülmez.

Modern insanın en büyük yanılgılarından biri, her şeyi hemen çözmek zorunda olduğunu düşünmesidir. Bir ilişkinin geleceğini bugün bilmek, bir kaybın acısını yarın unutmak, bir kararın doğruluğundan hemen emin olmak, kırılan bir kalbi birkaç güzel cümleyle onarmak isteriz. Beklemeye tahammülümüz azaldı. Belirsizlik karşısında sabrımızı, sonuç alamadığımızda umudumuzu kaybediyoruz.

Oysa hayat, aceleye getirdiğimiz kararlarla değil, zaman içinde olgunlaştırdığımız farkındalıklarla şekillenir.

Bazen kendimize şu cümleyi söyleriz: “Zamana bırakıyorum.”

Peki, gerçekten zamana mı bırakıyoruz, yoksa çözmekten korktuğumuz meselelerin üzerini mi örtüyoruz?

Çünkü zamana bırakmak, vazgeçmek değildir. Her şeyi oluruna bırakıp kenara çekilmek de değildir. Zamana bırakmak, bazı şeylerin hemen çözülemeyeceğini kabul ederken kendi sorumluluğumuzdan kaçmamaktır. Bir şeyleri zorlamaktan vazgeçmek ama hayatın içindeki yerimizi korumaktır.

Zaman, her yaranın ilacı değildir; fakat bazı yaralarla nasıl yaşayacağımızı öğrenmemize yardımcı olabilir.

Zaman mı iyileştirir, biz mi değişiriz?

Bir ayrılık yaşadığımızda, sevdiğimiz birini kaybettiğimizde ya da hayatımızın bir döneminde derin bir hayal kırıklığına uğradığımızda sık sık aynı cümleyi duyarız: “Zamanla geçer.”

Gerçekten geçer mi?

Belki acı tamamen geçmez. Belki yaşadığımız olay hafızamızdan silinmez fakat zaman içinde o olayın hayatımızdaki anlamı değişebilir. Bir zamanlar bizi nefessiz bırakan bir hatıra, yıllar sonra içimizi burkan ama artık hayatımızı yönetmeyen bir anıya dönüşebilir.

Burada iyileştiren yalnızca zamanın geçmesi değildir. Zamanın içinde ne yaptığımız ne öğrendiğimiz ve kendimizle nasıl ilişki kurduğumuzdur.

Aynı acının içinde yıllarca kalabiliriz. Aynı soruları tekrar tekrar sorabilir, geçmişteki bir konuşmayı zihnimizde yeniden yaşayabilir, söyleyemediklerimizi söylemiş gibi hayal edebiliriz. Takvim yaprakları değişirken zihnimiz aynı yerde kalabilir.

Demek ki zaman tek başına yeterli değildir. Bazen yüzleşmek, bazen konuşmak, bazen yardım istemek, bazen de artık değiştiremeyeceğimiz bir gerçeği kabul etmek gerekir.

Zamanın iyileştirici gücü, bizim onun içinde nasıl yaşadığımızla yakından ilişkilidir.

Her şey bizim kontrolümüzde değil

İnsan zihni belirsizliği sevmez. Sonucu bilmek, geleceği öngörmek, karşısındaki insanın ne düşündüğünden emin olmak ister. Kontrol edemediği durumlarda ise daha fazla düşünmeye, daha çok çabalamaya ve bazen kendisini tüketmeye başlar.

Birinin bizi sevmesini sağlayamayız. Geçmişte yaşadığımız bir olayı değiştiremeyiz. Başkasının kararlarını kendi isteğimize göre şekillendiremeyiz. Ne kadar uğraşırsak uğraşalım, bazı kapılar açılmaz; bazı insanlar hayatımızda kalmaz; bazı soruların yanıtları hiçbir zaman gelmez.

Bunu kabul etmek kolay değildir. Çünkü kabul etmek, çoğu zaman elimizdeki son kontrol duygusundan da vazgeçmek gibi gelir.

Oysa kontrol edemediğimiz şeyleri zorlamayı bıraktığımızda, kontrol edebildiğimiz alanları fark etmeye başlarız. Kime ne kadar emek vereceğimizi, sınırlarımızı nasıl koruyacağımızı, kendimize nasıl davranacağımızı ve önümüzdeki hayatı nasıl kuracağımızı yeniden düşünürüz.

Belki de olgunlaşmak, her şeyi kontrol edebildiğimizi sanmaktan vazgeçip kendi sorumluluğumuzu daha iyi tanımaktır.

Beklemekle Ertelemek Arasındaki İnce Çizgi

Zamana bırakmak kulağa huzurlu gelir. Fakat bazen bu cümlenin arkasına saklanırız.

Bizi mutsuz eden bir ilişkiyi bitirmekten korktuğumuzda zamana bırakırız. Vermemiz gereken bir kararı ertelediğimizde zamana bırakırız. Bir özür dilemekten, bir gerçeği konuşmaktan veya hayatımızda yeni bir başlangıç yapmaktan çekindiğimizde yine aynı cümleye sığınırız.

Oysa beklemek her zaman sabır değildir; bazen korkunun daha kabul edilebilir bir adıdır.

Gerçek sabırla edilgenlik arasındaki farkı ayırt etmek gerekir. Bir tohumun büyümesi için zamana ihtiyacı vardır ama toprağa ekilmesi de gerekir. Sulanmayan, ışık almayan ve bakılmayan bir tohumdan yalnızca zaman geçtiği için güçlü bir ağaç olması beklenemez.

İnsan hayatı da böyledir.

Bir ilişkinin düzelmesini istiyorsak konuşmalı, anlamaya çalışmalı ve gerektiğinde sınır koymalıyız. Bir hayalin gerçekleşmesini bekliyorsak adım atmalıyız. Bir acının hafiflemesini istiyorsak kendimize o acıyı yaşama izni vermeliyiz.

Zamana bırakmak, hiçbir şey yapmadan sonucu beklemek değil; yapılması gerekeni yapıp gerisini zorlamamayı öğrenmektir.

Her Şeyin Bir Zamanı Var Mı?

Sıkça söylenen bir söz vardır: “Her şeyin bir zamanı var.”

Belki de bu cümleyi yanlış anlıyoruz. Her şeyin kendiliğinden gerçekleşeceğini, doğru şeylerin bir gün mutlaka bizi bulacağını ve yeterince beklersek hayatın bize istediğimizi vereceğini düşünüyoruz.

Oysa hayat bize her zaman istediğimizi vermez. Bazen çok emek verdiğimiz bir iş olmaz. Bazen çok sevdiğimiz biri gider. Bazen yıllarca beklediğimiz fırsat hiç gelmez.

Hayatın adil bir takvimi yoktur.

Ancak bu, umudun anlamsız olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, umut her şeyin istediğimiz gibi sonuçlanacağına inanmak değil, sonuç ne olursa olsun hayatımıza devam edebileceğimizi bilmektir.

Bazen beklediğimiz şey gerçekleşir. Bazen gerçekleşmez ama biz değişiriz. Bazen aradığımız kapı açılmaz ve başka bir yol buluruz. Bazen de istediğimizi elde ettiğimizde, aslında ona artık ihtiyacımız olmadığını fark ederiz.

Zamanın bize sunduğu en büyük fırsat sadece koşulları değil, kendimizi de değiştirebilme ihtimalidir.

Kendimize De Zaman Tanıyalım

Başkalarına karşı sabırlı olmaya çalışırken kendimize ne kadar sabır gösteriyoruz?

Bir hatamız olduğunda kendimizi hemen yargılıyor, bir başarısızlık yaşadığımızda bütün hayatımızı sorguluyor, istediğimiz değişimi kısa sürede gerçekleştiremediğimizde kendimizi yetersiz hissediyoruz.

Oysa insan bir günde öğrenmediği şeyleri bir günde değiştiremez. Yıllar içinde geliştirdiğimiz alışkanlıkların, korkuların ve düşünce kalıplarının dönüşmesi emek ister.

Kendimize zaman tanımak, hatalarımızı görmezden gelmek değildir. Gelişmek için kendimize alan açmaktır. Bugün başaramadığımız bir şeyi yarın yeniden deneyebileceğimizi kabul etmektir. Bazen güçlü, bazen kırılgan olabileceğimizi; bazen ilerleyip bazen durabileceğimizi bilmektir.

İyileşmek doğrusal bir yolculuk değildir. Bir gün kendimizi çok iyi hissederken ertesi gün eski bir acıyla yeniden karşılaşabiliriz. Bu, mutlaka başa döndüğümüz anlamına gelmez. Bazen ilerlemek, aynı olay karşısında artık kendimize daha farklı davranabilmektir. Kendimize tanıdığımız zaman, kendimizi olduğumuz gibi kabul etmenin ilk adımı olabilir.

Son Söz

Belki de artık bazı şeyleri zorlamayı bırakmalıyız.

Bizi anlamak istemeyen herkese kendimizi anlatmak zorunda değiliz. Her kaybın nedenini bulmak, her soruya cevap vermek, her ilişkinin sonuna kadar mücadele etmek zorunda değiliz. Her şeyin bugün netleşmesini, her yaranın hemen iyileşmesini, her çabanın anında karşılık bulmasını bekleyemeyiz.

Ama yaşamaktan da vazgeçmemeliyiz.

Zamana bırakırken kendimizi ihmal etmemeli, sabrederken sınırlarımızı unutmamalı, beklerken hayatı kaçırmamalıyız.

Çünkü hayat, bir gün her şeyin yoluna girmesini beklerken yaşanmadan geçip gidebilir.

Bazen yapılacak en doğru şey beklemektir. Bazen gitmek, bazen kalmak, bazen konuşmak, bazen susmak… Hangisinin doğru olduğunu anlamak ise kendimizi tanımayı ve gerçekle yüzleşmeyi gerektirir.

Unutmayalım ki zaman her şeyi düzeltmez; bize bazı şeyleri düzeltme, bazılarını kabullenme, bazılarını geride bırakma ve bazılarına yeniden başlama fırsatı verir.

Zamana bırakmak, hayatı beklemeye almak değildir. Hayatın her şeyini bugün çözmek zorunda olmadığımızı anlayarak yaşamaya devam etmektir.

Önemli olan zamanın ne getireceğini beklemek değil; zaman geçerken bizim kim olduğumuza, neye dönüştüğümüze ve nasıl bir hayat yaşadığımıza bakabilmektir.

Çünkü bazen zamanla değişen olaylar değil, o olayların içindeki bizleriz.