YAŞ ALDIKÇA ZAMAN NEDEN HIZLANIR?

Uzman Psikolog Dr. Tugay YAZGAN

tyazgan@haberhayat.net

Çocukken günleri hiç bitmeyecek sanırdık. Okul zilinin çalmasını saatlerce bekler, doğum günümüze aylar var diye üzülürdük. Bugün ise takvim yaprakları sanki rüzgara kapılmış gibi ardı ardına düşüyor. Daha yeni pazartesiydi, Temmuz da bitti, daha dün gençtik…

Oysa zaman değişmedi.

Değişen biziz.

Psikoloji, bu durumu “zaman algısı” ile açıklar. Çocuk beyni her günü yeni keşiflerle doldurur. İlk bisiklet, ilk arkadaş, ilk başarısızlık, ilk aşk… Beyin, yeni deneyimleri ayrıntılarıyla kaydeder. Hafızada ne kadar çok iz bırakılırsa, geriye dönüp bakıldığında o dönem o kadar uzun görünür.

Yetişkinlikte ise hayat büyük ölçüde rutine dönüşür. Aynı yollar, aynı işler, aynı sohbetler, aynı ekranlar… Beyin tekrar eden olayları ayrıntılı kaydetmez. Günler yaşanır ama hafızada derin iz bırakmaz. İşte bu yüzden aylar hızla geçmiş gibi hissedilir.

Belki de zaman hızlanmıyor; biz yaşamayı erteliyoruz.

Çünkü insan yaş aldıkça geleceğin sonsuz olmadığını fark etmeye başlar. Çocuk için gelecek sınırsızdır; yaşlı için ise her geçen gün kıymetlidir. Bu farkındalık, zamanı daha görünür ve daha acımasız hale getirir.

Eskiden insanlar mevsimlerle yaşardı. Ekin ekilir, hasat beklenirdi. Beklemek hayatın doğal parçasıydı. Bugün ise saniyeler içinde mesaj geliyor, yemek geliyor, haber geliyor. Hızlanan teknoloji, farkında olmadan zaman algımızı da hızlandırıyor. Sürekli bir sonraki ana yetişmeye çalışan insan, bulunduğu anı yaşayamaz hale geliyor.

Aslında zamanın en büyük hırsızı saat değildir; dikkattir.

Çünkü dikkatimizi ne kadar dağıtırsak, yaşadığımız an o kadar silikleşir. Silikleşen anılar ise geçmişi kısaltır. Böylece yıllar küçülür, ömür hızlanır.

Belki de bu yüzden bazı insanlar seksen yaşına geldiklerinde “Hayat su gibi geçti.” derken, bazıları aynı yaşta “Dolu dolu yaşadım.” diyebiliyor. İkisi de aynı süreyi yaşadı; fakat biri zamanı tüketti, diğeri zamanı deneyime dönüştürdü.

Belki de ömrün uzunluğu takvimle değil, hatırladığımız anların sayısıyla ölçülür.

“Zaman neden bu kadar hızlı geçiyor?” demek yerine “Ben bugün, yarın hatırlamaya değer ne yaşadım?” diyebilmek çok daha doğru olacaktır.

Çünkü insanın gerçek yaşı, nüfus cüzdanındaki rakam değil; hafızasında biriktirdiği anlamlı anlardır. Ve belki de zamanı yavaşlatmanın tek yolu, her günü biraz daha fark ederek yaşamaktır.