YARI TANRI HERAKLES’İN GÖNÜL İŞLERİ

DR. CAN CANVER

cancanver7@gmail.com

Thebai’de Tiryns Kralı Alkaios’un oğlu ve Perseus’un torunu olan Amphitryon, amcası Mykenai Kralı Elektryron’u öldürüp onun kızı Alkmene ile evlenir. Zeus, Alkmene’nin kocasına bağlılığını yanıltmak için Amphitryon kılığına girerek onu gebe bırakır. Ondan sonra kocası ile de ilişkiye giren Alkmene, Amphityron’dan da gebe kalır. İkiz çocuk dünyaya getirir. Bu çocuklardan İphikles, Amphityron’un, Herakles ise Zeus’un oğludur. Bu nedenle Hera’nın şimşeklerini üzerine çeker. Bu öykü ilk çağda çeşitli tiyatro yazarları tarafından işlenmiştir. Bunlardan Plautus’un Amphitruo adlı komedyası günümüze ulaşmıştır

Herakles gençliğinde Boiotia’da, Orkhomenos krallığına karşı giriştiği savaşı kazanır ve Prenses Megara ile evlenir. Thebai Kralı Kreon’u, Orkhomenos’a karşı savunduğu için kral ona kızını vermiştir. Ama ana tanrıça Hera’nın başına sardığı bir delilik nöbeti sırasında karısını ve çocuklarını öldürür. Euripides, Herakles Nainomenos ( Çılgın Herakles ) adlı eserinin konusunu bu olaydan almıştır. Deioneus, Herakles ile Megara’nın oğullarından biridir. Bu feci olaydan sonra Herakles, Eurystheus’a hizmet etmek zorunda bırakılır. Bu kişi Herakles’e 12 görev verir :

1-Nemea aslanını öldürmek ( sonra onun postunu giyecektir ), 2-Lerna’daki dokuz başlı Hydra yılanını öldürmek, 3-Arkadia’nın ele geçmez geyiğini yakalamak, 4-Erymanthos Dağı’ndaki yaban domuzunu yakalamak, 5-Elis Kralı Augias’ın sığır ahırlarını bir gün içinde temizlemek, 6-Atymphalos bataklığındaki insan yiyen korkunç kuşları vurmak, 7-Girit adasını birbirine katan azgın boğayı yakalamak, 8-Trakya Kralı Diomedes’in insan yiyen kısraklarını yakalamak, 9-Amazon Kraliçesi Hippolyte’nin kemerini almak, 10-Uzakbatıda Erytheia ( Kırmızı ) Adası’na hükmeden üç gövdeli dev Gergoneus’un sığırını ele geçirmek, 11-Hesperidesler’in dünyanın ucunda sakladıkları altın elmaları almak, 12-Yeraltı dünyasının kapılarının bekçisi üç başlı köpek Kerberos’u ölüler ülkesinden dışarıya çıkarmak…

Herakles bu işleri başarıyla tamamladıktan sonra Deianeira’yı elde etmek için Irmak Tanrısı Akheloos’u yener. Daeianeira, Kalydon Kralı Oienius’un kızıdır ve ikinci karısıdır. Eve giderlerken karısına tecavüze kalkışan Nessos adlı ‘kentauros’u zehirli bir okla öldürdü. Nessos ölürken, Deianeira’ya yarasından akan kanı toplamasını, bu kana bulanmış bir elbiseyi giyenin kendisini daima seveceğini söyledi. Birçok çocukları oldu. Çok sonraları Herakles, Oikhalia Kralı Eurytos’un kızı İole’ye aşık oldu. Kral kızını vermeyi reddedince, Herakles kralın oğlunu öldürdü. Herakles bu yüzden Lydia Kraliçesi Omphale’nin yanına köle olarak verildi. Omphale, Herakles’e kadın işleri gördürdü. İkisinin aşkları ün salmıştır. Hermes’in ona köle olarak sattığı Herakles, Lydia krallığını devlerden ve haydutlardan kurtardı. Omphale, cesaretine hayran kaldığı kölesini azat etti ve onunla evlendi.

Lydia’dan dönüşte Oikhalia’yı ele geçiren Herakles, İole’yı de esir aldı. Onu tehlikeli bir rakip olarak gören Deaineira, Herakles’e Nessos’un kanıyla buladığı elbiseyi giydirdi. Herakles elbiseyi giyer giymez dayanılmaz acılar duymaya başladı. Sonunda Oita Dağı’nın tepesindeki odun yığını üstüne çıktı, çoban Poias’a odunları tutuşturup kendini yaktırdı, ölümsüz ruhu göğe çıktı, orada Hebe ile evlendi.

Hyllos, Herakles ile Deianeira’nın oğludur. Oita Dağı’nda ölüm ateşini yaktı. Herakles oğullarının düşmanı Eurystheus’u öldürdü. Kızkardeşi Makaria ise, Eurystheus, Attike’yi istila edince, zaferi Atinalılar’ın kazanması için rahiplerin kehaneti uyarınca kendini kurban etti.

Herakles, mitolojide çapkınlıklarıyla bilinir, ün salmıştır. Arkadia Kralı Aleos’un kızı Auge, tanrıça Athena’nın rahibesi olmuştur ancak Herakles tarafından baştan çıkarılır. İkisinin Telephos adlı oğulları oldu. Ancak Telephos, bebekken terk edildi, dişi bir geyik tarafından emzirildi. Çocuğu bulan çoban, Mysia Kralı Teuthras’a verdi. Galates de, Herakles’in Galatya’lı bir prensesten olan oğludur. Küçük Asya’daki Galatlar’ın kahramanıdır.

Thespia’ya adını veren kahraman Thespios, Erektheus’un oğluydu. Bunun Thespias’lar denen 50 kızı vardı. Bunları kendisini ziyarete gelen Herakles’in zevkine sundu. Kızların doğurduğu 50 erkek çocuğun hepsi Sardunya’ya gidip yerleşti.

Narbonne bölgesi kralı Bebryks’in kızı Pyrene de, Herakles tarafından baştan çıkarılmıştır. Gebe kalınca ondan adını alan Pyrene dağlarına kaçtı ve yırtıcı hayvanlara yem oldu.

Herakles ile Aityokhe’nin oğlu olan Tlepolemes, amcası Likymnios’u öldürdükten sonra Rodos’a kaçtı, orada hükümdar oldu. Lindos, İalysos ve Kamesros’u kurdu. Truva önünde Sarpedon tarafından öldürüldü.

Dorlar’la birlikte Pelopennessos’u fetheden ve Messenia’yı elde eden Kresphontes de, Herakles’in oğullarından biridir. Ktesippos ile Herakles’in diğer üç oğlunun adıdır.

Heakles’in Kos ( İstanköy ) Kralı Eurypyle’in kızı Khalkiope’den de Thessalos adlı bir oğlu olmuştur.

Kahraman tanrı Herakles, öldükten sonra Olympos’a yükseltilip ölümsüzleştirilince de Zeus’la Hera’nın kızı Hebe ile evlendirilir. Ömrü boyunca Hera’nın gazabına uğrayan Herakles, öldükten sonra onun kızıyla evlendirilmesi ilgi çekicidir. Hera’nın bir dışavurumu ya da özel bir biçimi olarak görülen Hebe, gençlik tanrıçası olarak gösterilmiştir ve genellikle annesiyle birlikte tapınılırdı. Homeros, ondan tanrılara içki sunan Olympos’lu olarak söz eder. Romalılar ise ona Iuventas derlerdi.