HER ŞEY YOLUNDAYMIŞ GİBİ YAPMAK (TOKSİK POZİTİFLİK)

Son yıllarda nereye baksak benzer tavsiyeler karşımıza çıkıyor: “Pozitif ol.”, “Gülümse.”, “Şükret, daha kötüsü de olabilirdi.”

İlk bakışta kulağa iyi geliyor. Kim iyi hissetmek istemez ki? Ancak psikolojide iyi niyetli görünen her öneri, her zaman sağaltıcı olmayabilir. Çünkü duygular, talimatla çalışan sistemler değildir. İşte tam bu noktada “toksik pozitiflik” dediğimiz kavram devreye giriyor.

Toksik pozitiflik; insanın zor, rahatsız edici ya da acı veren duygularını kabul etmek yerine, onları yok saymaya zorlayan bir iyimserlik biçimidir. Üzüntüyü “zayıflık”, kaygıyı “negatiflik”, öfkeyi ise “kontrolsüzlük” olarak etiketler. Kişiye şunu fısıldar: “Böyle hissetmemelisin.”

Oysa psikoloji bize şunu söyler: Bir duygunun varlığı, kişinin yetersizliğine değil; insan oluşuna işaret eder. Bastırılan duygular kaybolmaz. Sadece şekil değiştirir. Günlük hayatta bu durum kendini; tahammülsüzlük, içe kapanma, sürekli yorgunluk, tükenmişlik ya da bedensel yakınmalar olarak gösterebilir. “İyi olmaya” bu kadar odaklanmış bir zihin, ironik biçimde iyi oluşun önündeki en büyük engel haline gelir.

Toksik pozitiflik özellikle ilişkilerde sessiz ama güçlü bir hasar bırakır. Birine zorlandığını anlattığınızda hemen çözüm sunuluyorsa, teselli adı altında duygunuz düzeltilmeye çalışılıyorsa, zamanla şunu öğrenirsiniz: “Anlatmanın bir anlamı yok.” Bu da duygusal yalnızlığı derinleştirir. İnsan kalabalıklar içinde bile kendini tek başına hissedebilir.

Oysa psikolojik sağlamlık, sürekli iyi hissetmek değildir. Sağlamlık; zorlanırken de temas edebilmek, acıyı inkâr etmeden yol alabilmektir. Psikolojide buna psikolojik esneklik diyoruz. Yani “Bu duyguyla da var olabilirim” diyebilme becerisi.

Bazen birine verilebilecek en sağlıklı yanıt şudur: “Bunun zor olması çok anlaşılır.”

Ne motive edici bir slogan, ne de hızlı bir çözüm… Sadece kabul. Çünkü bazı duygular düzeltilmek için değil, anlaşılmak için vardır. Belki de bugün kendimize ve birbirimize sormamız gereken soru şudur:

Gerçekten iyi olmaya mı çalışıyoruz, yoksa sadece iyi görünmeye mi?

Ve belki de iyileşme, gülümsemeyi zorladığımız yerde değil; “Şu an iyi değilim” demeye izin verdiğimiz yerde başlıyordur.