logo

1736-1739 OSMANLI-RUS SAVAŞINDA BENDEREĞLİ

DR. CAN CANVER

DR. CAN CANVER
cancanver7@gmail.com
1736-1739 OSMANLI-RUS SAVAŞINDA BENDEREĞLİ

Osmanlı Devleti’nin İran üzerine yaptığı sefer sırasında yardımcı Kırım kuvvetlerinin Rusya’ya ait bazı topraklardan geçmesini savaş sebebi sayan bu kadim düşman 1736’da Osmanlı’ya savaş ilan etmişti. Onun müttefiki olan Avusturya da aynı kararı aldı.

İran seferini Kasr-ı Şirin esaslarına göre düzenlenen bir anlaşma ile sonuçlandırmak zorunda kalan Osmanlı Devleti 1736-39 yılları arasında Rusya ve Avusturya ile mücadele etmek zorunda kalmıştı. Ruslar’ın Azak Kalesi’ni muhasara etmesi üzerine 1736 Mayıs’ında Osmanlı donanması acilen Karadeniz’e açıldı. Bu ilk seferdeki amaç Azak Kalesi’ni Rus muhasarasından kurtarmaktı. Donanma ertesi yıl da tekrar Karadeniz’e çıkmış ve yapılan deniz muharebelerinde Rus donanmasını yenmiştir.

İlhami Danış, 2007 yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne verdiği ‘’1736-1739 Savaşlarında Karadeniz’de Osmanlı Donanması’’ başlıklı yüksek lisans tezinde konuyu çok güzel irdelemiştir.

Donanmanın ilk seferinde Amasralı Mustafa İbn-i Ahmed adlı kaptan da savaş gemilerinden birine komuta etmekteydi.

8 Mayıs 1736’da İstanbul’dan hareket eden ve 4 çektiri, 40 fıkate ve kancabaştan oluşan Osmanlı filosu 6 gün Karataş’ta kaldıktan sonra Bender Ereğli ( Kdz Ereğlisi ) limanına demir atıp daha önce kadılara gönderilen hükümle Bolu yöresinden donanma eri olarak katılacaklarla, bugün Karadeniz Bölge Komutanlığı amiral lojmanının bulunduğu mevkide yer alan Bender Ereğli tersanesinde çalışan usta ve kalfaları alıp Gideros ( Çıtros ) yoluyla İnebolu’ya ulaşmıştır. Bu limanda bekleyen Kastamonu yöresi donanma erlerini de aldıktan sonra İstefan üzerinden Sinop-İnceburun’a demirledi. Sinop tersanesinde inşa edilmiş iki adet kalyon ve Sinop yöresi donanma erlerini de bünyesine kattıktan sonra Kefe’ye varılmıştır. Osmanlı donanması bu limana ulaştığında diğer yerlerden gelen gemilerle 11 çektiri, 2 kalyon ve 40 fırkate ve kancabaş sayısına ulaşmıştır.

Ağırlıkları ve askerleri indiren Kaptan-ı Derya Canım Hoca Mehmed Paşa padişahın emrini beklemeden 20 Ağustos 1736 günü geri döndü. Donanma Ereğli’ye vardıktan sonra 5 Eylül 1736 günü padişahın hatt-ı hümayunu ulaştı.

Semdanizade’nin ‘’Keyfiyet-i Rusya’’ adlı eserinde yer verdiği bu fermanda Padişah I. Ahmed; ‘’Düstur-u mükerrem vezirim Kapudan paşa işbu sene-i mübarekede Kırım ceziresini bırakıp gelmek bir vechle münasib değil iken iltima oldu ki ol taraftan azm-i rah etmişsiz. İmdi donanma-i hümayunum ile bulunduğun mahalde meks edüp ahır hatt-ı hümayun-ı şevket-makrunum gitmeyince bulunduğun mahalden hareket etmiyesiz’’ diye fermanda bulunmuştu.

Padişahın bu hatt-ı hümayunu üzerine donanma birkaç gün Ereğli’de bekledikten sonra haseki ağa padişahın izin fermanı ile gelip hatt-ı hümayunu okuduktan sonra İstanbul’a doğru hareket edildi. Vezir Süleyman Paşa kalyondan çıkıp Baştarda’ya gitti. Baştarda ve çektiriler Ereğli’ye geldikten sonra birkaç kere Kefken’e gidip dönülmüştü. Fakat kuvvetli fırtınada birkaç fırkate ve kancabaş tahrip olmuştu.

Donanmanın İstanbul’dan ayrılıp Kefe’ye varması ve tekrar İstanbul’a dönüşü toplam 134 gün sürmüştü. Kefe’den dönüş ise 37 gün tutmuştu. Kaptan-ı Derya Canım Hoca Mehmed Paşa görevinden azledildi.

Bütün kış bakımı yapılan ve ihtiyaçları temin edilen donanma 17 Nisan 1737 günü bu kez iki tuğlu Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa komutasında yeniden Karadeniz’e açıldı.

Osmanlı filosu Kevken ( Kefken ) üzerinden Ereğli’ye vardığında donanmanın düzeni için burada birkaç gün beklenildi. Daha sonra Amasra, Gideros ve Sinop güzergahı ile 2 Mayıs 1737’de Kefe limanına ulaştı.

Kırım’da İnceki Lori Burnu muharebelerine katılan ve Rus donanmasını yenen Osmanlı donanması, 9 Eylül 1737 günü Kefe’den Yalta’ya geçti ve buradan da Ereğli’ye doğru hareket etti. Kaptan-ı Derya Süleyman Paşa ve donanma 19 Eylül 1737 Pazar günü Balıklova’dan Ereğli’ye doğru hareket etti. Burada soluklanan Kapudan Paşa, 30 Eylül 1737 Cuma günü de İstanbul’a ulaşıp Tersane’ye demirledi. Aynı gün Kırım’da Rusya’ya karşı elde edilen başarılardan sonra Bosna ve Vidin’de Avusturya kuvvetlerinin de mağlup edildiği haberi geldi.

Paylaşın:
Etiketler:
#

SENDE YORUM YAZ

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • ORHAN AĞABEY

    17 Kasım 2026 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Ahmet Orhan Oğuz(Orhan Ağabey); Ereğli’nin yerli ailelerinden ve yaşamını uzun süredir İstanbul’da sürdürüyor. O şimdi ileri yaşlarda… Orhan Ağabeyi otuz beş yılı aşkın bir zaman önce, aynı sektörde faaliyet gösteren bir şirkette çalışırken, Oğuzlar Petrol’ün patronu Orhan Oğuz olarak uzaktan tanıdım. Gıyabında bile saygıda kusur etmezdik. İş için yanına gittiğimizde desturla yaklaşır, sözünü neredeyse emir telakki ederdik. Duruşu, konuşması, sakinliği, çalışanlarıyla kurduğu ilişki bizde hem saygı hem hayranlık uyandırırdı. E...
  • TANZİMAT DÖNEMİNDE EREĞLİ KÖMÜRLERİ-2

    13 Kasım 2026 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    GEÇEN YAZIDAN DEVAM… Ülkenin Kırım Savaşı sırasında Ereğli’deki en verimli kömür ocaklarının işletilmesini Fransa ve İngiltere’ye bırakması sonucu kalan kömür ocaklarının üretimi kendi ihtiyaçlarını karşılayamamıştır. Kırım Savaşı’nın Osmanlı İmparatorluğu’na maliyeti çok yüksek olmuştur. Ereğli Kömür Madeni Kumpanyası büyük bir mali sıkıntı içine düşmüştür. Kumpanya gereken kömür üretimini yapamamış, yaptığını satamamış ve işçilerin ücretlerini ödeyememiştir. Osmanlı İmparatorluğu tebaası Zafirovilo Yorgaki Bazergan, Ereğli kömü...
  • DİKKATİMİ ÇEKENLER!

    09 Kasım 2026 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Hem ülke gündemi hem de yerel gündem hızla değişiyor. Siyasette, ekonomide ve sivil toplumda önümüzdeki günler daha da hareketli geçecek gibi görünüyor. Bu hızlı değişimde gazetedeki yazımla sitedeki yazımı senkronize etmekte inanın zorlanıyorum. Bugün Ereğli ve çevresinde dikkatimi çeken sadece birkaç konuyu bir araya getirmek istedim. NURDAN VE ORHAN OĞUZ'DAN SELAM VAR Söz Ereğli’den açılmışken; ilkten, hemşehrilerimiz Nurdan ve Ahmet Orhan Oğuz çiftini anmadan geçmeyeyim. Yaşamlarını sürdürdükleri İstanbul'dan ülkemize ve mem...
  • DR. TUGAY YAZGAN YAZDI: BİRLİKTE YAŞAMA KÜLTÜRÜ

    08 Kasım 2026 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Bir toplumun medeniyet seviyesi, insanların birbirine ne kadar benzediğiyle değil, birbirlerinden ne kadar farklı oldukları halde bir arada yaşayabildikleriyle ölçülür. Bir düşünün… Aynı sokakta yürüyoruz, aynı şehirde yaşıyoruz, aynı havayı soluyoruz. Fakat birbirimizin düşüncelerine, yaşam biçimlerine, tercihlerine ve hatta varoluşuna tahammül etmekte zorlanıyoruz. Aynı toplumun parçasıyız ama giderek birbirimize yabancılaşıyoruz. Bugün belki de en büyük toplumsal sorunlarımızdan biri, birlikte yaşamanın anlamını unutmuş olmamızdır...