CANVER YAZDI : “KDZ EREĞLİSİ ZİYARETÇİLERİ”

DR. CAN CANVER

cancanver7@gmail.com

Batı Karadeniz’in sanayi kenti Ereğli’mizi birçok ünlü sima; yazar, siyasetçi, bilim adamı, sanatçı vs. zamansal dilimlerde ziyaret etmişler, kentimiz hakkında gözlemlerde, araştırmalarda bulunmuşlardır. Bunlar arasında bazılarını hatırlatalım:

*İRFAN YALÇIN ( 1934, Zonguldak-   ): Daha çok ezilen insanları konu aldığı yapıtlarıyla tanınan romancı. İÜ Edebiyat Fakültesi Fransız ve Roman Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nü 1960 yılında bitirdi. Kozan, Çarşamba ve Zonguldak liselerinde Fransızca öğretmenliği yaptıktan sonra 1972’de İstanbul’da bir kitabevi açtı ve yayıncılığa başladı. İlk şiir, öykü ve eleştiri yazıları Varlık ve Türk Dili dergilerinde yayımlandı. 1974’te Pansiyon Huzur alı romanıyla Milliyet Yayınları Roman Yarışması’nda ikincilik ödülünü aldı. İkinci romanı Genelevde Yas ( 1978 )’ı, izleyen Ölümün Ağzı’yla ( 1979 )’da, 1980’de Türk Dil Kurumu Roman Ödülü’nü kazandı. Fareyi Öldürmek ( 1980 ) ve Büyük Soytarı ( 1982 ) adlı iki romanı daha vardır.

*IŞIK YENERSU ( 19 Mart 1842, Çaycuma,Zonguldak-    ): Türk tiyatrocusu. Yakın dönemdeki en başarılı oyunculardan biridir. 1963’te Ankara Devlet Konservatuarı’nın Tiyatro Yüksek Bölümü’nü bitirdi. Aynı yıl Orhan Asena’nın Tohum ve Toprak adlı oyunuyla Devlet Tiyatroları’nda sahneye çıktı. George Bernard Shaw’un Sezar ve Kleopatra’sındaki yorumuyla 1963 İlhan İskender Armağanı’nı kazandı. Paris’te tiyatro stajı yaptı. 12 Mart müdahalesinden sonra Devlet Tiyatroları’ndaki görevinden ayrılmak zorunda kaldı ve 1974’te geri dönene kadar Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu’nda sahneye çıktı. 1979’da tiyatro sanatçılarına verilen tüm ödülleri kazandı. 1982 askeri müdahalesinde mahkemeye verildi. Buu dönemde Ankara Sanat Tiyatrosu ( AST )’nda çalıştı, 1985’te yeniden Devlet Tiyatroları’na döndü. Sinemayla da ilgilenen Yenersu, 1964’te Metin Erksan’a, 1971’de Yılmaz Güney’e asistanlık yapmıştır.

*MÜBECCEL KIRAY ( 21 Şubat 1923, İzmir-     ): Kırsal ve kentsel alanlardaki toplumsal değişmeyi konu alan çalışmalarıylatanınan toplumbilimci. 1944’te AÜ Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nü bitirdi. ABD Kuzeybatı Üniversitesi’nde 1950 yılında antropoloji dalında doktorasını tamamladı. Türkiye’ye dönünce ODTÜ’de ders vermeye başladı. 1964’te Kdz Ereğlisi’nde, 1968’de İzmir’de toplumbilim alanında kapsamlı araştırmalar yaptı. Toplumsal değişim yönü, boyutları ve işleyiş mekanizmasına ilişkin çalışmalarıyla tanınan Kıray; ‘’Ereğli: Ağır Sanayiden Önce Bir Sahil kasabası’’ ( 1964 ) adlı yapıtında; Ereğli Demir-Çelik İşletmeleri’nin kurulmasından sonra Ereğli kasabasında ortaya çıkan toplumsal değişimi, bu değişimin yol açtığı sorunları inceledi. Büyük ölçüde alan çalışmasına dayanan bu çalışmasının sonunda toplumsal değişim sonucunda ortaya çıkan tampon kurum ve mekanizmalarla toplumun yeni bir dengeye ulaştığı sonucuna ulaştı.

*MÜMTAZ SOYSAL ( 15 Eylül 1929, Zonguldak-     ): Siyasal bilimci, anayasa hukuku uzmanı, yazar. 1949’da Galatasaray Lisesi’ni, 1953’te AÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. 1954’te AÜ Hukuk Fakültesi’nden de mezun oldu. 1969’da anayasa hukuku profesörü olu. 1971 yılında SBF Dekanlığı sırasında Ankara sıkıyönetim Komutanlığı tarafından tutuklandı. Gerekçe 1968 yılında yazmış olduğu Anayasaya Giriş adlı ders kitabında komünizm propagandası yaptığının ileri sürülmesiydi. Birçok ulusal gazete ve dergilerde yazıları yayınlandı. 1961 Anayasası’nı hazırlayan Kurucu Meclis üyeliğine seçildi. Yön dergisi ile Sosyalist Kültür Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı. 1974-78 arasında Uluslararası Af Örgütü’nün ikinci başkanlığını yaptı. 1979’da UNESCO Uluslararası İnsan hakları Öğretimi Ödülü’nü aldı. KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a danışmanlık yaptı. Zonguldak milletvekili olarak bizi TBMM’nde temsil etti.

*ŞEMSİ DENİZER : 1951 Zonguldak doğumlu Türk sendika yöneticisi. TTK işletmelerinde işçi, topograf olarak çalıştı. GMİS’te araştırma uzmanlığı ( 1983 ), genel araştırma sekreterliği ( 1983*86 ), genel başkan yardımcılığı ( 1986-89 ) yaptı. 1989’da sendikanın genel başkanlığına getirildi. 1990-91’de 42 bin maden işçisinin bir hak arama direnişine dönen grevini yönetti. Aralık 1992’de Türk-İş Genel Sekreterliği’ne seçildi.

*NEVZAT AYAZ : 1930 doğumlu devlet adamı. 1975-79 yılları arasında Zonguldak valiliği yaptı. Uzun süre İstanbul valiliği görevini sürdürdü.

*ZİYA DEMİREL ( 1919, Zonguldak-     ): Türk tiyatrocusu. Ankara Devlet Konservatuarı Tiyatro Yüksek Bölümü’nü bitirdi ( 1944 ). 1949’da Devlet tiyatroları2na girdi. 1967’de Mithatpaşa Tiyatrosu’nun kurucuları arasında yer aldı. 1978’de Bursa Devlet Tiyatroları müdürlüğüne atandı. 1984’te İstanbul Devlet Tiyatrosu’ndan emekli oldu. Diyarbakır Şehir Tiyatrosu yöneticiliği yaptı.

*KÖKSAL TOPTAN ( 1943, Rize-    ): İÜ Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. AP saflarında siyasete atıldı. Zonguldak milletvekilliği ve bakanlık yaptı. 11 Eylül askeri ihtilalinden sonra DYP’de siyasete devam etti, grup başkan vekilliği yaptı. DYP-SHP koalisyonunda Milli Eğitim Bakanlığı’nda bulundu. Sonra AKP’ye geçti ve TBMM Başkanlığı görevini yaptı.