logo

CANVER YAZDI : HERAKLEİA PONTİKA’DA PAGAN ŞENLİKLERİ -1


DR. CAN CANVER

Warning: Use of undefined constant user_email - assumed 'user_email' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/haberhayat/public_html/wp-content/themes/HaberMatikV3/single-kose-yazilari.php on line 34
cancanver7@gmail.com

Herakleia Pontika’da din, sosyal hayatta önemli bir yer tutardı. Dinin sosyal hayattaki önemi, homojen bir dine sahip olan ‘polis’ vatandaşlarının toplu ayinler ve festivallerle değerleri ifade eder. ‘Polis’ hayatının gelişimiyle beraber din, sitenin kendi vatandaşları arasındaki dayanışmanın pekişmesine katkıda bulunuyor, ortak tapınaklar etrafında dini bir birlik oluşmasına hizmet ediyordu.

Herakleia’lılar pek çok tanrıya ve onlar hakkındaki yüzlerce efsaneye inanıyorlardı. Herakleia Pontika’lılar tanrılarını insan şeklinde ( antropomorfik ), üzülen, sevinen, sevişip birbirleriyle dövüşen, zina yapan varlıklar olarak tasavvur ediyorlardı. Onların insanlardan farkları, ölümsüz oluşlarıydı. İnandıkları baştanrı; destanlarda ‘tanrıların ve insanların babası’ olarak gösterilen gök tanrısı Zeus bulunmaktadır. Karısı Hera, bir ay tanrıçası olup kadınların koruyuculuğunu yapar; evlenme ve doğum zamanlarında yardımlarına koşardı. Afrodit, aşk ve güzellik tanrıçası, Ares; savaş tanrısı, Athena; zeka tanrıçası ve aynı zamanda şehirlerin koruyucusu, Apollon; güneş tanrısıdır. Themis ve Dike  ise adalet tanrıçalarıdır. Themis aristokratik adalet anlayışının tanrıçasıdır. Yerleşmiş aristokratik değer ve kurumların ( nomos ) koruyucusu olarak kabul edilir. Tanrısal otoriteye dayanan Themis, adaletten çok doğruluğu temsil eder. Dike ise, daha çok adaleti temsil eder. Kanun önünde eşitlik, toplumungenel kabulüne uygun olma gibi demokratik değerleri ifade eder.

Herakleia Pontika’da tapınılan tanrılara kurbanlar kesilir, onlar adına şenlikler düzenlenirdi. Dionysos adına yapılanlar dikkat çekicidir. Bunlardan ‘agrioria’, kente gelen Boiotia’lılar tarafından getirilmiştir. Efsaneye göre Boiotia’daki Orkhomenos Kralı Münyas’ın kızları tanrı adına düzenlenen ayinleri aşağıladıkları için cezalandırılır, çıldırıp kendi çocuklarını yerler. Şenlik sırasında, bir rahibin Minyas’ın kızlarını temsil eden bir kadını gece karanlığında kovalanması gelenek haline gelmişti.

‘Anthesteria’ şenliği ise; Şarap Tanrısı Dionysos onuruna, ilkbaharın başlangıcını ve bir önceki bağbozumunda depolanmış şarabın yıllanmışını kutlamak amacı ile her yılın ‘Antterion’ ( Şubat-Mart ) aylarında düzenlenirdi, üç gün sürerdi. İlk gün, Dionysos’a sunmak için yeni açılmış fıçılardan şarap saçılır, ikinci gün halk şenliği yapılırdı. Gizli yapılan bir törende tiranın karısı Dionysos ile evlenirdi. Bu günlerde, ölülerin ruhlarının yeraltı dünyasından çıkıp ortalıkta dolaştığına inanılır, halk kendini korumak için alıç yaprağı çiğneyip kapısını ziftle sıvardı. Şenlik üçüncü gün yapılan ölüler töreni ile sona ererdi.

Şubat ayının 12.günü yapılan şarap şenliğinde ( khoe ) ise; soytarı alayları kentte dolaşır, içki içme yarışmaları düzenlenir, ölülerin onuruna yerlere şarap saçılırdı.

Herakleia Pontika’da, Dionysos’a adanan kır şenliklerine ‘askolia’ denirdi. Keçi derisinden bir tulum yapılır, hava ile şişirilerek yağlanır ve bunun üzerinde durulmaya çalışılırdı. Şarap tanrısının şerefine kış gündönümünde yapıldığı sanılan gece şenlikleri ise ‘nykhelia’ olarak adlandırılırdı. Dionysos şenliklerinde, ‘thyrsos’ adı verilen ve tanrıyı temsil eden asa taşınırdı.

‘Pyanopsion’ ( Ekim ) ayının 7.günü, Herakleia Pontika’da, Güneş Tanrısı Apollon onuruna da ‘pyanopsia’ ( pyanepsia ) şenliği düzenlenirdi. Basit büyücülük yöntemlerinin de uygulandığı ayinlerde, tahıl ve baklagillerden hazırlanan bir bulamaç ile yünle bağlanmış, mevsim meyveleri, pastalar, küçük bal, yağ ve şarap kavanozları asılı bir zeytin ya da defne dalı sunulur. Apollon tapınağının kapısına asılan bu sunular, ev kapılarına da takılırdı. Bu şenliklerde büyücülerin büyü yapmak için vınlatarak çevirdikleri, üzerine kayışlar bağlı halkaya ‘rhombus’ denirdi. (devam edecek)

Etiketler:
Share
554 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • GÖNÜLLÜ YAZDI : 101. YILIMIZ KUTLU OLSUN

    23 Haziran 2021 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Oldukça zorlandığımız bir gazetemiz daha 204 sayı numarasıile elinizde… Bazen öyle oluyor ki haberler, olaylar, tanıtımlar ve insanlar üstüste geliyor. Bu durumda da haber ve editöryal süreçte tek başımakalan bendeniz zorlanıyorum. Nasıl zorlanmayayım ki; Pandemideciddi gelir kaybına uğradık ama ilgili desteklerden faydalanamadık.Zaman zaman personel ve işletme giderlerini karşılayamaz halegelip emekli maaşımızdan takviye ettik. Kula minnet eylemedenderdimizi kibarca anlattıklarımıza ise ya biz anlatamadık, ya da onlaranlayamadılar! ...
  • KDZ EREĞLİSİ YEREL TARİH VE KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMALARI

    23 Haziran 2021 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Kentimizde yeniden oluşturulabileceğini umduğumuz ve temenni ettiğimiz Kdz Ereğlisi Yerel Tarih Grubu’nun başlatacağı yerel tarih ve kültürü araştırmaları, kentimize birçok katkı ve kazanımlar sağlayacaktır. Bir kere ulusal tarihin tek taraflı merkezi baskısına ve önyargısına yapıcı bir eleştiri ve alternatif bir yaklaşım getirecektir. Yurttaşlık, sivil toplum ve Ereğli kentliliği bilincinin gelişmesini sağlayarak kentimizdeki toplumsal yaşamın kalitesinin artmasına yol açacaktır. Yerel tarih ve kültür araştırmaları, Ereğli’mize dışarda...
  • GÖNÜLLÜ YAZDI : HAFTAYA BAKIŞ

    12 Haziran 2021 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    ERDEMİR GENEL MÜDÜRÜ ORAL Erdemir Genel Müdürü Salih Cem Oral, görevine başlayalı tam 3 yıl oldu. 1993 yılından bu yana İsdemir’de ‘çelikçilik' hayatına başlayan Oral döneminde Erdemir; yatırımda, satışta, karlılıkta ve ARGE’de büyüdü. Zaten Oral’ın görevinin yarısı pandemi dönemine denk gelen bu devirde, bir işletmeden beklenebilecek başarı ölçüleri de bunlar olsa gerek. Bu süreçte ülke ve bölge siyasi/ekonomik/salgın çalkantılarına ve belediye ile süregelen polemiğe rağmen, şehirle de iyi ilişkiler kuran Oral, bildiğim kadarı ile fabr...
  • SANAYİ=DİSİPLİN=BAŞARI

    04 Haziran 2021 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Karadeniz Ereğli’de üretim yapan Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları (ERDEMİR), Tat Metal Çelik ve Çınar Boru Profil İstanbul Sanayi Odası istatistiklerine göre Türkiye’nin ilk 500 firması arasında önemli sıralara yerleştiler. Erdemir 2019’a göre 1 sıra, Tat Metal ise 21 sıra birden yükseldi. Sanıyorum ikinci 500’de de Özdemir Boru, Çemsan gibi yine demir çelik firmaları yer alacaktır. Kutluyor, başarılarının devamını diliyoruz. İSO sıralaması ‘üretimden satışlara’ göre yapılıyor. Yani ranta dayalı karlılık veya üretim dışı satışlar ...