logo

OSMANLI DEVLETİ’NİN SON DÖNEMİNDE KDZ EREĞLİSİ MAL MÜDÜRLERİ


DR. CAN CANVER

Warning: Use of undefined constant user_email - assumed 'user_email' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/haberhayat/public_html/wp-content/themes/HaberMatikV3/single-kose-yazilari.php on line 34
cancanver7@gmail.com

Bitlis Eren Üniversitesi Adilcevaz Meslek Yüksek Okulu öğretim görevlisi Yahya Demirkanoğlu, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nin Ocak 2021 yılında basılan 3.sayısında yayınlanan ‘’Tarihi Süreç İçerisinde Defterdarlığın Yetki ve Görevlerinde Yaşanan Daralmalar’’ başlıklı yazısında maliye teşkilatı ve mal müdürlükleri hakkında önemli bilgiler vermektedir.

Maliye Nezareti, Tanzimat’tan hemen önce, 1838 yılında kurulmuştur. Tanzimat bir süreç olarak düşünüldüğünde Maliye Nezareti’nin kuruluşu ile Tanzimat’ın ilanının aynı reform çizgisi içinde yer aldığı görülmektedir. Tanzimat’ın mali açıdan uygulanması esas itibari ile Maliye Nezareti’nin görevi sayılmış, mali yetki ve sorumluluklar Maliye Nazırı’na verilmiştir.

Maliye Nezareti’nin kurulmasında iki amaç vardı. Birinci amaç; belirli devlet giderlerine karşılık olarak kurulan belirli hazinelerden oluşan çok başlılığı ortadan kaldırmak ve gelir ile giderleri mümkün olduğu kadar tek hazineden toplamak. İkincisi ise; taşrada vergi tarh, tevzi ve tahsilini tek elden kontrol etmek, yolsuzlukları önlemek ve arttırmaktı. Bu amaçlarla taşra teşkilatını, merkez maliye teşkilatına bağlanarak yeniden düzenlenmiştir. Böylece devletin maliyesi tek elden yönetilmeye başlanmıştır. Maliye Nezareti, 1838 yılında merkezi şekildeyken daha sonra illerde defterdarlıklar şeklinde teşkilatlandırılmıştır. Taşrada devlet hazinesi adına gelirleri toplayan ve ödemeleri yapan mal sandıkları kurulmuş, defterdarlıklara bağlanmıştır. Kamu mali idaresinin yanı sıra günümüz mali teşkilatının temelleri de Tanzimat döneminde atılmıştır.

Defterdarların ilçelerdeki temsilcisi olan malmüdürleri, mevzuat gereği sayman sıfatını taşıdığından, bünyesinde yer alan saymanlıklarla ilgili olarak genel bütçeli dairelerin gelirlerinin toplanması, giderlerinin hak sahiplerine ödenmesi, nakit ve diğer varlıklar ile emanet niteliğindeki değerlerin alınması, saklanması, gönderme ve iadesi, alacak ve borçların kaydı takibi ve bunlarla ilgili bütün işlemlerin muhasebeleştirilmesinden birinci derecede sorumludur.

Malmüdürü, bağlı ilçe milli emlak servisi vasıtasıyla, Milli Emlak Genel Müdürlüğü görevlerinin ilçeye ilişkin olanlarını yürütür. Bu görevler genel hatlarıyla; devletin özel mülkiyetindeki taşınmaz malalrın satışı, kiraya verilmesi ve trampası, ormanlar ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki diğer yerler ile özel mülkiyetindeki yerlerde bulunan su ürünleri üretim yerleri, kaynak suları ve taş, kum, çakıl ve toprak ocaklarının kiraya verilmesi işlemlerini yapmak, Hazine’nin özel mülkiyetinde veya devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden kamu hizmeti için kullanılması gerekli olanları, genel ve özel bütçeli idarelere tahsis işlemlerini yürütmek ve diğer yazılı görevleri yerine getirmek, ilçede hazine adına taşınmaz mallarının tapuda tescil ve ferağına ilişkin yetkileri kullanmak, ilçe kamulaştırma kıymet takdiri komisyonuna maliye üyesi görevlendirmek veya görev almak yükümlülükleri arasındadır.

Kastamonu Salnamelerinde 1869-1905 yıllarında Kdz Ereğlisi’nde görev yapmış Mal Müdürleri şöyle kayıt altına alınmıştır.

1869 : Mal Müdürü Arif Efendi.

1870 ve 1871 : Mal Müdürü Hüseyin Efendi.

1872 : Mal Müdürü Mehmed Nuri Efendi.

1873-1880 yılları arası : Mal Müdürü Mahmud Bey.

1882 : Mal Müdürü es-Seyyid Mahmud Bey.

1889 : Mal Müdürü Ali Rıza Efendi.

1893 : Mal Müdürü Rıfat Efendi.

1894-1897 arası : Mal Müdürü Ata Efendi.

1900 : Mal Müdürü Hacı Hasan Efendi.

1905 : Mal Müdürü Ferhad Efendi.

Mal Müdürlüğü bünyesinde Milli Emlak Komisyonları da kurularak gerekli sayım, tespit ve uygulamalar yerine getirilmiştir. 1889-1905 yılları arasında Kdz Ereğlisi Emlak Komisyonları’nda görev yapan kişiler Kastamonu Salnamelerinde şöyle kaydedilmiştir:

1889 : Mal Müdürü Muavini Hüseyin Sabri Efendi, Refiki Hasan Nazmi Efendi, Ambar Memuru Rıza Efendi, Kileci İbrahim Ağa, Sandık Emini Hasan Efendi.

1893 ve 1894 : Mal Müdürü Muavini Hasan Efendi.

1895 : Mal Müdürü Ata Efendi, Muavini Hasan Efendi, Refiki Hasan Avni Efendi, Sandık Emini Hasan Efendi.

1897 : Mal Müdürü Ata Efendi, Muavini Hasan Efendi, Refiki Hüseyin Avni Efendi, sandık Emini Hasan Efendi.

1900 : Mal Müdürü Hacı Hasan Efendi, Muavini Halim Bey, Refiki Hüseyin Avni Efendi, Sandık Emini Ahmed Efendi.

1905 : Mal Müdürü Ferhad Efendi, Muavini Hüseyin Avni Efendi, sandık Emini ahmed Remzi Efendi.

Yine Mal Müdürlüğü bünyesinde zaman zaman Emlak Komisyonları kurulup şehirdeki emlakların tescili ve kayıt işlemleri yapılırdı. Kastamonu Salnamesi’nde 1876 yılında Kdz Ereğlisi’nde kurulan komisyonun üyelerinin şu kişilerden oluştuğunu görüyoruz:

1876 : Vukuat Katibi Hüseyin Hüsnü Efendi, Azalar : Hacı ali Bey, Hacı Hasan Kapudan, ali Ağa, Hasan Ağa, Süleyman Efendi, Mülazım David Efendi, Süzari Ağa.

Paylaşın:
Etiketler:
Share
985 Kez Görüntülendi.
#

SENDE YORUM YAZ

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • 1844 YILINDA BENDER-İ EREĞLİ’DE AŞAR VE RÜSUMAT

    10 Temmuz 2024 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Toprak mahsullerinden alınan zekata ‘öşür’ denir. Kelime olarak onda bir ( Yüzde 10 ) manasını taşır. Bu kelimenin çoğulu aşardır ve yaygın bir kullanıma sahiptir. Öşür toprak için bir ürün veya gelir vergisi vasfını taşımaktadır. Öşre tabi olan topraklarda yetiştirilmiş olan mahsulün istenmeden tahrip olması mükellefin İslam’dan çıkması ( irtidat ) ve mükellefin ödeme konusunda vasiyet yapmadan ölümü halinde öşür düşer. Osmanlı Devleti’nde öşür iltizam usulüyle toplanıyordu. Yıllık safii hasat üzerinden alınan aşar, her sancakta ayr...
  • GÖNÜLLÜ, “KONYA NOTLARINI” YAZDI

    09 Temmuz 2024 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Kdz. Ereğli Dijital Medya ve Gazeteciler Derneği(ERMED) Başkanı ve Haber Hayat Yayıncılık İmtiyaz Sahibi Doğan Gönüllü, akraba ziyareti için bulunduğu Konya'da mesleki temaslarını "kısa not" halinde değerlendirdi. 9 Temmuz Salı gününü Eşi ve Yayın Koordinatörü Ülkü Gönüllü ile ziyaretlere ayıran Gönüllü, "Günün sonunda; 'Konya’nın tıpkı coğrafyası, yolları ve evleri gibi, insanların da gönülleri ve vizyonları aynı şekilde geniş.' değerlendirmemi paylaşabilirim." dedi. Akraba ziyareti ve mesleki temaslardan duyduğu memnuniyeti ifad...
  • ÜÇ KONU

    28 Haziran 2024 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    . "Gazeteciler, gördüklerini, düşündüklerini, bildiklerini samimiyetle yazmalıdır" der Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Hain eller tarafından katledilen Üstat Uğur Mumcu ise bize "Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olunmaz" diye yol gösterir. "Daha aydınlık bir dünya, daha aydınlık bir hayat" misyonumuz ise gazetemizin kuruluşundan itibaren logomuzda yer alır. Bu girizgahla yaz sıcağında son güncel konuları paylaşmak istiyorum: ZBEÜ DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ GÜVEN VERİYOR Son 2-3 haftadır Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Diş Hek...
  • OSMANLI DEVLETİ’NİN SON DÖNEMİNDE KDZ EREĞLİSİ MAL MÜDÜRLERİ

    31 Mayıs 2024 Ekonomi, Genel, Gündem, KÖŞE YAZILARI, Tüm Manşetler

    Bitlis Eren Üniversitesi Adilcevaz Meslek Yüksek Okulu öğretim görevlisi Yahya Demirkanoğlu, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nin Ocak 2021 yılında basılan 3.sayısında yayınlanan ‘’Tarihi Süreç İçerisinde Defterdarlığın Yetki ve Görevlerinde Yaşanan Daralmalar’’ başlıklı yazısında maliye teşkilatı ve mal müdürlükleri hakkında önemli bilgiler vermektedir. Maliye Nezareti, Tanzimat’tan hemen önce, 1838 yılında kurulmuştur. Tanzimat bir süreç olarak düşünüldüğünde Maliye Nezareti’nin kuruluşu ile Tanzimat’ın ilanının a...